Rolland

Op een wandelpad in de Kennemerduinen (de rode route) wordt gestruikeld over een stuk metaal in het zand. Een zandvondst! Het blijkt een deel van een spatbord. Niet zo heel vreemd, er ligt een fietspad in de buurt. Tamelijk licht materiaal, een achterspatbord, gezien het (tot 1995 verplichte) witte gedeelte. Gek hoe die halverwege is afgebroken, zou het ding misschien in het wiel terechtgekomen zijn? Dat zal een aardige klap hebben gegeven. Er zit een sticker van de rijwielhandel op. Dit moet een behoorlijk oude fiets geweest zijn, gezien het telefoonnummer op het plaatje dat bestaat uit vijf cijfers. In elk geval van ver voor Operatie Decibel, geschat wordt: jaren vijftig. Er ontbreekt een cijfer waar de sticker is beschadigd, op de knik van het spatbord.

Zou die rijwielhandel “Rolland” daar nog zitten op de Ramplaan? Nee. Patisserie Juliette zit er ook al niet meer sinds begin 2016 en die heeft er tien jaar gezeten. Op 12 april 2016 was er brand, er zat toen een kringloopwinkel in het pand. De rijwielhandel is begin september 1938 opgericht door A.G. de Haas. Die adverteerde in 1939 namelijk bij het 1-jarig bestaan met een gratis binnenband, in het Bloemendaalsch Weekblad. Daar adverteerde hij regelmatig in (vooral rond Sinterklaas) blijkt bij enig zoeken, maar nooit met telefoonnummer. Ook in diverse adresgidsen niet. Hield er misschien niet van dat klanten belden (alleen die al een fiets gekocht hadden, want die hadden het nummer op de sticker).

Advertentie van Rolland
…binnenband cadeau…

Dat telefoonnummer wordt uiteindelijk toch nog gevonden via een vrij obscure online bedrijvengids die zijn bestanden niet goed bijhoudt en de naam heeft verhaspeld. Het laatst bekende nummer blijkt 5240545 te zijn geweest, dus het plaatje op de fiets moet 40545 hebben vermeld, hoewel het laatste cijfer op de foto eerder op 3 lijkt.

En gelukkig is daar Haarlems’ historische twitteraar Jan de Laat (@JandeLaat4), die een foto heeft geplaatst van de heer A.G. de Haas in zijn winkel (helaas zonder vermelding van jaartal). De winkel zal zeker zo’n 50, 60 jaar een vertrouwd gezicht geweest zijn in het winkelstraatje. Op de BOVAG poster staat “Bij de vakman kopen óf lopen”.

De heer de Haas
de heer De Haas

Waar komt de naam “Rolland” (op het eerste gezicht een toepasselijke naam voor een fietsenwinkel) vandaan? Dat laat zich historisch verklaren. Citaat:

“Een van de langste straten in het Ramplaankwartier is de Rollandslaan, genoemd naar het huis Rolland. Het huis Rolland, nu verdwenen, lag in een bocht van de Houtvaart in het zuiden van Overveen, ter hoogte van de kwakel over de Marcelisvaart, op de rand van duin- en veengebied. De naam Rolland is waarschijnlijk afgeleid van “rode land”, wat betekent “gerood” land: land dat reeds ontgonnen is. De vroegste geschiedenis van dit huis ligt in het duister. Zeker is dat het al bestond omstreeks 1250. De familie Ramp voorzag het huis in de 17e eeuw nog van een gracht en een brug, en veranderde haar naam in Ramp van Rolland.”

Wat een stukje metaal al niet teweeg kan brengen.

Reclameposter

Zomaar een reclameposter op een winkelraam in Bussum. Maar wat staat daar eigenlijk? Laten we het eens lezen zoals het er staat, van boven naar onder, van links naar rechts:

aktie aktie aktie
betaal € 50,-

50,- + 50,-
ontvang € 100,- zonnen
aktie aktie aktie

Dus, ‘Professioneel Zonnen’, lezen we dat nou goed: zes keer aktie, met een k, zoals vroeger vóór de spellingshervorming. Harde actie: je betaalt 50, 50+50 euro, is 150 en ontvangt 100 euro (om te?) zonnen? En op het raam naast de aanbieding kunnen we terecht voor 10 euro? Niet dat De Balk ooit wil zonnen, niet onder de echte zon, noch in een winkel, maar dan zou het rechterraam de voorkeur krijgen. Achter de actieposter, die op het raam is geplakt met plakband, hangt zo te zien nog een oudere aanbieding. Professioneel.

Kaaswinkel

Een toeristische uitwas van Amsterdam in beeld: de kaaswinkel. Op de plaats waar eens boeken werden verkocht bij Allert de Lange (Damrak 62, het pand is in 1880 gebouwd voor de boekhandel) zit een ‘Old Amsterdam’ kaaswinkel. Dat is nepkaas, waar niets ouds aan is (en ook niets Amsterdams trouwens), want gemaakt met behulp van een of ander geheim scheikundig verouderingsproces. Het borstbeeld van Rubens (rechtsboven) lijkt dit door te hebben en trekt zijn neus op voor dit wanproduct. Vroeger was de boekwinkel nog een van de weinige niet-toeristische winkels, inmiddels is er niets anders meer te vinden in het rijtje.

Damrak 62
Interessante verdubbeling van koppen op en boven de zijramen (foto: Stadsarchief)

Voordat de kaaswinkel kwam was het trouwens ook nog even een zaak voor grote prints van XL Color, wat nog enigszins aansloot bij de kunstreproducties die er vroeger ook werden verkocht (tot WO II in ieder geval).

Souterrain Allert de Lange, Damrak 62, afdeling kunstboeken en reisgidsen in 1979
Souterrain Allert de Lange, Damrak 62, afdeling kunstboeken en reisgidsen in 1979

In het souterrain van de winkel bevond zich de befaamde reis- en kunstafdeling, een merkwaardige combinatie voorgekomen uit de twee interesses van de oprichter van deze afdeling: (reis)fotograaf, verzamelaar en kunstliefhebber Jan van Male. Het souterrain was oorspronkelijk slechts het stookhok van het pand, begin jaren zeventig uitgegraven. Het interieur is ook van die tijd. Let op de curieuze belettering van ‘reisgidsen’ boven de kast, gedaan door iemand die niet goed wist hoe de onderkast ‘g’ hoort te lijnen…