Fraai gebroken uitzicht

Dit sierlijk gebroken raam bood uitzicht op het achtersteven van het museumschip Friesland, dat in de zomer vaart op Medemblik. Vroeger (tot midden jaren 80 vorige eeuw) was dit de veerboot van Harlingen naar Terschelling. Het schip is gebouwd in 1956 in Groningen en heeft nog een statig houten interieur. Een klassieke veerboot waarbij de boten die varen naar Stavoren en Urk verbleken. Het aardige is dat je het tochtje met een Museumjaarkaart gratis kunt maken (net als de stoomtram naar Hoorn overigens).

Fossielvrije vitrine openbaart gat naar het verleden

In het Teylers Museum werden de vitrines met fossielen gerenoveerd. Daarbij komen soms onverwachte zaken aan het licht. Zo was in onderstaande vitrine te weinig ruimte voor het object, waardoor de maker zich genoodzaakt zag een gat in de achterwand te maken. Het leuke is dat deze het gat van naam en datum heeft voorzien: H. van Leeuwen, 20 februari 1885 (met een interessante, bijna wiskundige notatie: 2m, 20 dg).

Fossielvitrine met gat in Teylers Museum Haarlem
Fossielvitrine met gat in Teylers Museum Haarlem

Het doet denken aan de getallen in potlood die je op muren kunt tegenkomen als je (in wat oudere huizen) het behang van de muren haalt. Timmerlieden hebben de gewoonte berekeningen of afmetingen met een dik rood potlood (dat je achter je oor kan dragen) op de muur te schrijven. Een boodschap op de muur achterlaten voor toekomstige bewoners kan natuurlijk altijd. Of de boodschap “gezien, niet mooi” gericht aan de stukadoor.

Tekst op muur
Boodschap van inspecteur met rood vetkrijt op de muur geschreven

Hangbrievenbus

Hangbrievenbus model 1929

Deze brievenbus type ‘Holland’ uit 1929 hangt in het buitenmuseum van het Zuiderzeemuseum. Beetje flets geworden, als we een vergelijk maken met de foto (zie links) op de website Iconen van de post. Het ontwerp is van Anton Kurvers (1889-1940), die ook een prachtige bus voor de Gemeentegiro van Amsterdam maakte. Van alle bekende Nederlandse brievenbussen is dit toch het favoriete model van De Balk. Op alle vlakken precies goed, zelfs de iets oversized ‘P’ van Posterijen. Zwaar ook, want van gietijzer. De website Iconen van de post zegt erover:

“De hangbrievenbus Holland van ontwerper Anton Kurvers is een voorbeeld van de stijlopvattingen van de jaren dertig van de twintigste eeuw waarin veel ontwerpers en architecten bouwen volgens de Amsterdamse School. De hangbrievenbus Holland heeft de vorm van twee ineengestoken rechthoekige blokken. In de rechterzijde zit een horizontale brievengleuf, van binnen beschermd door beweegbare tanden en gedekt door een platte kap, die als rand langs de voorzijde doorloopt.”

Aan de muur van een vervallen pand, langs het spoor bij Hoogkarspel, hangt een exemplaar van de ‘Holland’ brievenbus. Deze is in een merkwaardig kleurtje halfbakken overgeschilderd (passend bij de staat van het huis, dat wel), maar daaronder lijkt het exemplaar groen te zijn geweest. Toch een wat treurig eind voor deze bus. Of dit een originele locatie is geweest is niet duidelijk, maar lijkt onwaarschijnlijk.

Hangbrievenbus in Hoogkarspel
Hangbrievenbus, bijna onherkenbaar

En niet ver daarvandaan nóg een verweerd exemplaar, langs de N506 in de buurt van Hem (De Hout). Aangezien de letters Posterijen hier rood zijn zal ook deze bus een keer zijn overgeschilderd, maar wel lang geleden. De bus is in gebruik als brievenbus bij een woonhuis. Dat betekent dat men in bezit is van de sleutel. Misschien heeft de PTT de bussen ooit weggegeven of verkocht.

Hangbrievenbus in de buurt van Hem (de Hout) langs de N506
Hangbrievenbus in de buurt van Hem (de Hout) langs de N506

Dat deze omgeving rijk is aan oude hangbrievenbussen blijkt ook wel uit een exemplaar van de ‘plattelandsbus’ van Nicolaas de Koo (ontwerp 1949, in gebruik vanaf 1952) aangetroffen bij het kerkje op Binnenwijzend (bij Westwoud).

Bus van Nicolaas de Koo

Daar onder (nog net te zien) zit nog een modernere plastic buitenbus van Friso Kramer. Het lijkt erop dat beide bussen gebruikt kunnen worden voor post bestemd voor nummer 54 (de opening van de oude, zwart geschilderde bus is namelijk niet dichtgemaakt).

Voormalige PTT brievenbus
Voormalige PTT brievenbus

Dit model brievenbus van ptt post, de zogeheten enkelvoudige bus uit 1987, lijkt sterk op het huidige model dat in gebruik is in kleinere kernen. De bewoners hebben er weliswaar een grote twee op aangebracht en een sticker tegen reclamedrukwerk, maar enigszins verwarrend blijft het wel.

Leesplankje

In het restaurant van het Teylers Museum in Haarlem hangen werkjes van schoolkinderen. Die hebben aan de wand hun eigen ‘leesplankje’ samengesteld, met tekeningen/objecten en woorden die ze uit losse drukletters konden samenstellen. Doorgaans, getrouw aan het origineel, eenvoudige woorden van één lettergreep, zoals zon, maan, brief of tak.

Maar er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen. Kinderen die veel langere woorden gebruiken, de voorgedrukte letters vermijden of nieuwe woorden bedenken. De Balk weet nog zelf ook regelmatig letters buiten de lijntjes te hebben getekend, gewoon om eens te kijken wat het effect zou zijn (dat was een bestraffend ‘Foei!’ eronder en geen felbegeerd plaatje of stempeltje). Mia, de bedenker van het woord ‘vladigliter’, heeft haar eigen spelling ook nog eens gecorrigeerd, want ‘vladigter’ klopte natuurlijk niet.

Brief tak
Geheel volgens instructie uitgevoerd…

Geschiedenis

Southwold is een klein plaatsje aan de kust in Suffolk, Engeland. Het was oorspronkelijk een visserhaventje, maar tegenwoordig zijn de meeste huizen in het dorp in gebruik als tweede huisje en komen er voornamelijk dagjesmensen. Daardoor is het verworden tot een decor, hoewel dat niet betekent dat het er onplezierig toeven is.

Deze foto uit 2007 is gemaakt in de Southwold Sailors’ Reading Room. Hier kwamen vroeger zeelieden en vissers elkaar verhalen vertellen, een spelletje spelen of wat lezen aan de leestafel. De hele ruimte ademt geschiedenis, al is er inmiddels geen zeeman meer te bekennen. Toch wordt de ruimte in stand gehouden, sterker nog, met grote precisie geconserveerd in de laatst bekende toestand. Geen stoel komt er nog van zijn plaats. Het is een museum geworden, net zoals dat gebeurt met bijvoorbeeld de schrijfhut van Roald Dahl in Great Missenden. Bevroren in de tijd, precies zoals de Engelsen het graag zien.

Southwold Reading Room
Southwold Reading Room

Tring

Er is feitelijk maar één reden om naar Tring (VK) te gaan. Dat is het Natural History Museum (onderdeel van het Science Museum in London). Een museum dat verwantschap toont met het (oude deel) van het Teylers Museum. Waar anders kan je zo’n beetje van elke diersoort alle ondersoorten bij elkaar vinden, gerangschikt op grootte? Een feest om doorheen te lopen, hoewel ook wat vermoeiend, zoveel vitrines met opgezette beesten bij elkaar.

Natural History Museum in Tring
Vooral veel…