Zijbeukbordje voertuigverbod

Een bordje aan de zijbeuk van de Oosterkerk, te zien in de Oosterkerksteeg in Hoorn. Er lijkt speciaal voor het bordje een afdakje te zijn gemaakt, maar dat is niet het geval, het is een lijst die langs het hele gebouw loopt.

Verboden te berijden met voertuigen op vaste assen tot vervoer van kaas

Je weet het nooit helemaal zeker, maar dit zou een origineel bordje van een eeuw geleden kunnen zijn. Tekstueel kent het een ongewone precisie in het aanduiden welke voertuigen hier niet mochten komen, vooral dat ‘vaste assen’ intrigeert. In de techniek kent men vaste en demontabele assen, de laatste zijn doorgaans voorzien van een as-naafverbinding met een klem of spie, inderdaad, dat ding dat vroeger altijd losraakte bij de trapper van je fiets. Je zou denken dat de doorsnee kaaswagen demontabele assen had. Hoe dan ook is onduidelijk waarom dit als zodanig benoemd moest worden. De reden waarom ze hier niet mochten komen zal te maken hebben gehad met overlast door de harde wielen of de grootte en het gewicht van de voertuigen. Misschien verstoorden ze de kerkdienst.

Hoorn had vroeger een florerende kaasmarkt, die was elke donderdag even verderop op de Roode Steen (wordt nog als folklore in de zomermaanden gehouden), ook wel de Kaasmarkt geheten. Op oude foto’s is te zien met welk soort houten karren de kazen door de boeren naar de Waag werden gebracht. Het zullen deze paard en wagens zijn geweest die niet door de steeg mochten. Bij met maken van de tekst op het bordje wilde men alleen die voertuigen buitensluiten, dus kaasdragers te voet, handkarren of koetsen konden er wel gewoon doorheen. Tegenwoordig is de steeg voetgangersgebied.

Bordje Appelsteeg - geen paard en wagen
Bordje Appelsteeg – geen paard en wagen

In de Appelsteeg hangt een soortgelijk bordje met een veel algemenere tekst, hier ‘mag niet met paard en wagen gereden worden’. Boven de eerste woorden is nog net een randje van dezelfde tekst in een ander, moderner lettertype zichtbaar. Gezien ook de andere sporen lijkt het erop dat deze laag is verwijderd om de oorspronkelijke, eerste laag zichtbaar te maken. Dit versterkt de indruk dat dit originele bordjes zijn.

Kaaswinkel

Een toeristische uitwas van Amsterdam in beeld: de kaaswinkel. Op de plaats waar eens boeken werden verkocht bij Allert de Lange (Damrak 62, het pand is in 1880 gebouwd voor de boekhandel) zit een ‘Old Amsterdam’ kaaswinkel. Dat is nepkaas, waar niets ouds aan is (en ook niets Amsterdams trouwens), want gemaakt met behulp van een of ander geheim scheikundig verouderingsproces. Het borstbeeld van Rubens (rechtsboven) lijkt dit door te hebben en trekt zijn neus op voor dit wanproduct. Vroeger was de boekwinkel nog een van de weinige niet-toeristische winkels, inmiddels is er niets anders meer te vinden in het rijtje.

Damrak 62
Interessante verdubbeling van koppen op en boven de zijramen (foto: Stadsarchief)

Voordat de kaaswinkel kwam was het trouwens ook nog even een zaak voor grote prints van XL Color, wat nog enigszins aansloot bij de kunstreproducties die er vroeger ook werden verkocht (tot WO II in ieder geval).

Souterrain Allert de Lange, Damrak 62, afdeling kunstboeken en reisgidsen in 1979
Souterrain Allert de Lange, Damrak 62, afdeling kunstboeken en reisgidsen in 1979

In het souterrain van de winkel bevond zich de befaamde reis- en kunstafdeling, een merkwaardige combinatie voorgekomen uit de twee interesses van de oprichter van deze afdeling: (reis)fotograaf, verzamelaar en kunstliefhebber Jan van Male. Het souterrain was oorspronkelijk slechts het stookhok van het pand, begin jaren zeventig uitgegraven. Het interieur is ook van die tijd. Let op de curieuze belettering van ‘reisgidsen’ boven de kast, gedaan door iemand die niet goed wist hoe de onderkast ‘g’ hoort te lijnen…