Snelheidsmeter verkooptruc?

Zo’n vijftig jaar geleden werd regelmatig door de zijraampjes van auto’s gekeken naar de snelheidsmeter achter het stuur, om te zien ‘hoe hard-ie kon’. Daarbij werd ervan uitgegaan dat het hoogst vermelde getal ook daadwerkelijk de topsnelheid van het betreffende model was.

Het leek erop dat de autofabrikanten altijd een ruim hogere snelheid op de teller aangaven dan in werkelijkheid kon worden behaald. Met enige regelmaat werd 220 tot zelfs wel 240 als maximum aangetroffen. Het is niet bekend of dit een marketingtruc was (en wellicht een veronderstelde naïviteit bij kopers) of voortkwam uit het feit dat bij gemiddelde snelheden de wijzer altijd ergens in het midden zou komen te staan. Of zou er rekening zijn gehouden met snelheden die mogelijk in bepaalde situaties (bijvoorbeeld bergafwaarts) gehaald zouden kunnen worden?

Op bovenstaande foto staat een VDO kilometerteller in de koplamp van een in de omgeving aangetroffen Zündapp brommer die als maximumsnelheid 80 aangeeft, wat de brommer standaard niet haalt. Zou hier iets vergelijkbaars aan de hand zijn als met de vroegere auto’s?

De Balk had nog een kilometerteller van het Nederlandse merk IKU uit 1980 liggen, maar dan voor de fiets (maximumsnelheid: 60). Het ding werkt met een wieltje dat op de band meedraait (niet de meest betrouwbare methode). De teller lag al decennia ongebruikt in de kast: de voorvorken van tegenwoordig zijn te dik voor het bevestigingsmateriaal van toen. Maar er is weinig wat niet met een paar tie-wraps alsnog kan worden bevestigd. En ziedaar.

Iku meter
IKU kilometerteller – made in holland, 40 jaar oud

Wat aan deze teller opvalt zijn de markeringsstreepjes tussen 5 en 15 en dan nog twee voor 23 en 24. Welk idee zou daaraan ten grondslag liggen?

Teller op ongewone hoogte

In Amsterdam hangen op verschillende plaatsen apparaten om de verkeersdrukte te meten.

De fietsteller ‘Signum’ van Cycledata is daar een voorbeeld van. Wie de QR-code op het apparaat scant komt op de website fietsteller.com waar men zich haast uit te leggen dat dit geen camera is en er geen privacygevoelige data worden verzameld. Toch oogt de behuizing teller echter enigszins als een… oude filmcamera. Maar wat opvallender is: het apparaat hangt op ooghoogte, daarom kon het zo van dichtbij worden gefotografeerd. Dat is in Amsterdam best gewaagd, want vernieling ligt altijd op de loer, al was het maar met een sticker op het oog. Anders dan de naam doet vermoeden telt het ding alles wat langs komt (op deze plek rijden ook in beperkte mate auto’s) en meet daarvan het aantal en de snelheid. De Balk’s OV-fiets is door deze teller bij het Amsterdamse Bos waarschijnlijk meerdere keren in de telling opgenomen.

Parkeertegel wielbuiger

Een in onbruik geraakte oude fietsparkeertegel, inmiddels gelukkig volgelopen met aarde en grind, want dit soort tegels stonden bekend als beruchte voorwielslopers.

De openingen in deze tegels waren tamelijk ondiep, waardoor de geparkeerde fiets alleen door het eigen gewicht al kon omvallen. Dit soort straatmeubilair dateert nog uit midden vorige eeuw. Boze tongen beweerden dat ze een idee waren van de fietsenhandel, ter verhoging van de omzet. Overigens waren (en zijn, want ze staan er nog) de lage metalen fietsenrekken waar je het voorwiel in steekt ook niet bepaald ongevaarlijk.

Een flink verbogen voorwiel is vrijwel niet te repareren (alleen als er een kleine slag in zit lukt dat nog wel), waardoor het meestal op een nieuw exemplaar neerkomt. Wat trouwens niet alle fietsenmakers melden: bij een nieuw wiel (en bij een nieuwe fiets) moeten na een paar maanden fietsen de spaken opnieuw worden gespannen (sla de aangeboden servicebeurt derhalve nooit over). Daar heb je een spakenspanner voor nodig, een hulpmiddel dat elke fietsbezitter in de gereedschapskist zou moeten hebben, ook al gebruik je zo’n ding maar zelden.

Langparkeren

Bij de fietsenstalling van het Hertenkamp (v/h De Witte Schuur) in het Wilhelminapark hangt een oudere, maar nog goed ogende fiets in de lucht. Die is bevestigd aan twee speciaal daarvoor in de grond geslagen palen en het bestaande houten fietsenrek. Een uit de hand gelopen grap, om aan te geven wat er met je fiets gebeurt als je die hier te lang laat staan? Daarvoor is de hele constructie toch te degelijk uitgevoerd. Bij navraag bleek het bij deze vorm van luchtfietserij te gaan om een kunstwerk in wording, dat straks de vernieuwde fietsenstalling zal markeren. Hoe dat er precies uit gaat zien is nog niet helemaal duidelijk, in elk geval zijn er voorlopig bij de bestaande stalling een paar plaatsen minder beschikbaar.

Update juni 2021: We zijn inmiddels een half jaar verder, maar er veel veranderd is er niet aan de situatie. De oude fietsenhekken zijn inmiddels afgesloten met een paar dode bomen, dat is het enige.

Update oktober 2021: Er zijn twee vleugels aan het frame gelast van draadstaal, waarin kunstbloemen zijn gestoken. Dat is dan weer jammer.

Gebouw voelt zich miskend

Als De Balk onderweg mededelingen tegenkomt die opvallen worden deze ogenblikkelijk vastgelegd. In Broekerhaven, met de fijne nog werkende overhaal, werd direct de autoped tegen het gebouw gesmeten om deze boodschap nader te inspecteren. Dit lijkt op poëzie, waarbij de regels door de dichter opzettelijk zijn gekapitaliseerd.

Dromend 
Door het
Landschap werd de
Bedoeling
Duidelijk

In de tekst op de foto moet ‘gebouw’ zich miskend voelen, door de ontbrekende hoofdletter. Maar misschien wil de dichter ons hiermee iets duidelijk maken. Dat het gebouw anders is dan de rest. Het moet met respect behandeld worden. Bij het lezen van zoveels schoons laat je het wel uit je hoofd je ‘En dergelijke’ nog langer tegen de keet te plaatsen.

Domino-effect door ontbreken nietjes

Bakfietsen, kratjes voorop, brede sturen, dikke banden en misschien de hogere kosten van het moeten verwijderen van wrakken: het zal wellicht allemaal van invloed zijn geweest op het oprukken van parkeervakken voor fietsen, ten koste van stallingsvormen waaraan je je fiets kunt vastzetten. Zoals hier op de Oosterdokskade in Amsterdam. Waait het echter hard op dit open terrein, dan treedt een domino-effect op, met als gevolg tientallen meters gevallen fietsen. De Balk wil een fiets nog wel eens overeind helpen, maar hier is geen beginnen aan.

Slot

Hoeveel redenen zijn er om je fiets op slot te zetten op straat, of zoals hier, in een fietsenstalling? Dit bord maant je om je fiets ‘extra op slot te zetten’. Dat is op zichzelf al lastig, je kunt het sleuteltje moeilijk wat meer kracht geven. Bedoeld wordt uiteraard ‘met een extra slot’, maar ach, het wordt begrepen. Het mooiste is de toevoeging tussen haakjes: ‘i.v.m. fietsendiefstal’. Dat hadden we zelf nooit kunnen bedenken. De maker van het bord bedacht verder dat er een punt achter de zin moest staan. Maar wel met een spatie ervoor.

Rolland

Op een wandelpad in de Kennemerduinen (de rode route) wordt gestruikeld over een stuk metaal in het zand. Een zandvondst! Het blijkt een deel van een spatbord. Niet zo heel vreemd, er ligt een fietspad in de buurt. Tamelijk licht materiaal, een achterspatbord, gezien het (tot 1995 verplichte) witte gedeelte. Gek hoe die halverwege is afgebroken, zou het ding misschien in het wiel terechtgekomen zijn? Dat zal een aardige klap hebben gegeven. Er zit een sticker van de rijwielhandel op. Dit moet een behoorlijk oude fiets geweest zijn, gezien het telefoonnummer op het plaatje dat bestaat uit vijf cijfers. In elk geval van ver voor Operatie Decibel, geschat wordt: jaren vijftig. Er ontbreekt een cijfer waar de sticker is beschadigd, op de knik van het spatbord.

Zou die rijwielhandel “Rolland” daar nog zitten op de Ramplaan? Nee. Patisserie Juliette zit er ook al niet meer sinds begin 2016 en die heeft er tien jaar gezeten. Op 12 april 2016 was er brand, er zat toen een kringloopwinkel in het pand. De rijwielhandel is begin september 1938 opgericht door A.G. de Haas. Die adverteerde in 1939 namelijk bij het 1-jarig bestaan met een gratis binnenband, in het Bloemendaalsch Weekblad. Daar adverteerde hij regelmatig in (vooral rond Sinterklaas) blijkt bij enig zoeken, maar nooit met telefoonnummer. Ook in diverse adresgidsen niet. Hield er misschien niet van dat klanten belden (alleen die al een fiets gekocht hadden, want die hadden het nummer op de sticker).

Advertentie van Rolland
…binnenband cadeau…

Dat telefoonnummer wordt uiteindelijk toch nog gevonden via een vrij obscure online bedrijvengids die zijn bestanden niet goed bijhoudt en de naam heeft verhaspeld. Het laatst bekende nummer blijkt 5240545 te zijn geweest, dus het plaatje op de fiets moet 40545 hebben vermeld, hoewel het laatste cijfer op de foto eerder op 3 lijkt.

En gelukkig is daar Haarlems’ historische twitteraar Jan de Laat (@JandeLaat4), die een foto heeft geplaatst van de heer A.G. de Haas in zijn winkel (helaas zonder vermelding van jaartal). De winkel zal zeker zo’n 50, 60 jaar een vertrouwd gezicht geweest zijn in het winkelstraatje. Op de BOVAG poster staat “Bij de vakman kopen óf lopen”.

De heer de Haas
de heer De Haas

Waar komt de naam “Rolland” (op het eerste gezicht een toepasselijke naam voor een fietsenwinkel) vandaan? Dat laat zich historisch verklaren. Citaat:

“Een van de langste straten in het Ramplaankwartier is de Rollandslaan, genoemd naar het huis Rolland. Het huis Rolland, nu verdwenen, lag in een bocht van de Houtvaart in het zuiden van Overveen, ter hoogte van de kwakel over de Marcelisvaart, op de rand van duin- en veengebied. De naam Rolland is waarschijnlijk afgeleid van “rode land”, wat betekent “gerood” land: land dat reeds ontgonnen is. De vroegste geschiedenis van dit huis ligt in het duister. Zeker is dat het al bestond omstreeks 1250. De familie Ramp voorzag het huis in de 17e eeuw nog van een gracht en een brug, en veranderde haar naam in Ramp van Rolland.”

Wat een stukje metaal al niet teweeg kan brengen.

Aangroei

Magneetvissers halen metalen voorwerpen uit de Weespertrekvaart. Daarbij komt van alles naar boven, en natuurlijk zitten er ook fietsen bij (niet zoveel als in Almere, zie het bericht Slootvangst). Fascinerend om de aangroeisels op zo’n fiets te zien, hier op de kade in de avondzon tentoongesteld alsof het een nieuw model betreft.

(Update: het oud ijzer wordt dan wel op de kant gelegd, het wordt door niemand weggehaald. Drie maanden later ligt het er nog steeds. Sommige spullen zijn al voor een tweede keer opgevist).

Zuil

Dit verlaten parkeerterrein aan de rand van Driemond is een TOP-locatie: oftewel een Toeristisch Overstap Punt, gemarkeerd door deze gifgroene zuil. Een logische plek voor touringcars om toeristen te laten overstappen? Nee, het is de bedoeling om hier over te stappen van de fiets op een vaartuig (of andersom). Het enige wat er naast ligt is een slootje, dus iets anders dan een kano kan dat eigenlijk niet zijn. Enige voorziening voor fietsers, afgezien van een kaart op de zuil, is er niet (zelfs geen stalling). Top!