Brandmelding aan huis

Eerder op De Balk ging het over de aanwijsbordjes voor brandkranen die je op straat kunt vinden (zie: ‘Aanduiding’ en ‘Voorloper’). Dit fraaie bordje op de gevel van een woonhuis ligt in het verlengde daarvan, maar kom je beduidend minder vaak tegen. Hier kon je vroeger een lokale brand melden. Waarschijnlijk had dit huis (centraal gelegen in het dorp) een brandmelder of woonde er iemand van de (vrijwillige) brandweer die de functie van brandwacht had. Het bordje zit er al een krappe eeuw, is de schatting. De belettering doet denken aan de de tijd van de Amsterdamse School, maar het zou ook wat later geweest kunnen zijn.

Bordje brandwacht op muur
Bordje brandwacht op muur

Naast brandmelding is het mogelijk bordjes met ‘brandmeester’ en ‘brandwacht’ op woonhuizen tegen te komen. Vroeger kregen leden van de vrijwillige brandweer namelijk zo’n bordje bij indienstreding mee naar huis (bovenstaand bordje is ruim 50 jaar oud, werd De Balk verteld). Bij deze brandwacht hing binnen vroeger ook een brandmeldknop.

Brandmelders en brandkranen op straat

Brandmelder voor kazerne Victor in de Dapperstraat Amsterdam
Brandmelder voor kazerne Victor in de Dapperstraat Amsterdam

Met name in de grote steden stonden tot de jaren zestig vorige eeuw politie- en brandmelders op straat. Achter een ruitje zat een knop waarmee de hulpdiensten direct konden worden gealarmeerd. Toen steeds meer mensen een telefoonaansluiting kregen verdwenen ze langzamerhand uit het straatbeeld. Meestal stonden de meldpaaltjes nog geruime tijd werkeloos op straat, waarvan de ruitjes doorgaans waren vernield (en de knop niet meer werkte).

Op het dorpsplein van Sloten staat een mooi gerestaureerd exemplaar in de publieke ruimte. Ook bevindt zich een exemplaar (‘De rode wachter’) in de collectie van Museum Het Schip en staat een fraai exemplaar voor kazerne Victor in de Dapperstraat. Soms tref je nog ergens een oude bovengrondse brandkraan (van het type ‘mannetje’) aan.