Amsterdam

De anatomie van een historische onjuistheid

Rembrandt The Anatomy Lesson of Dr Nicolaes Tulp

Historische misverstanden leiden meestal een hardnekkig leven. In Het Parool van 18 juni staat een interview met Marleen Stikker. Het gesprek vindt plaats in het Theatrum Anatomicum van de Waag in Amsterdam, waarover in de eerste alinea valt te lezen:

… hier bestudeerde het chirurgijnengilde de anatomie van het menselijk lichaam door de lijken van geëxecuteerde criminelen open te snijden. Rembrandt van Rijn haalde er zijn inspiratie uit voor zijn beroemde De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp.

Marcel Wiegman

Het was echter eerder andersom, dat het schilderij als voorbeeld diende voor de chirurgijnen in de Waag. Het Theatrum Anatomicum werd gebouwd in 1691. Rembrandt maakte het schilderij bijna zestig jaar eerder, in 1632, en overleed in 1669. Ook Nicolaes Tulp maakte de opening van de snijzaal niet mee, die overleed in 1674. Het schilderij heeft wel enige tijd in de Waag gehangen, maar in de vergaderzaal van het chirurgijnsgilde op de eerste verdieping.

Opmerkelijk: als je dit soort zaken doorgeeft aan de redactie van de krant hoor je daar niets op, noch wordt het artikel gecorrigeerd. Zo blijft het misverstand in leven, want het is niet bepaald voor het eerst dat het schilderij daar wordt gesitueerd. Wat ook niet meehelpt is dat in de zaal een grote reproductie van het schilderij is opgehangen, wat de indruk versterkt dat het zich daar heeft afgespeeld. Goed interview trouwens, maar dat is een ander verhaal.