Vroeg oud

In een historisch stadscentrum zie je regelmatig nadrukkelijk gedateerde huizen en gebouwen, voorzien van ‘Anno’ en een jaartal. Ook op relatief jonge panden zie je soms een jaaropgave verschijnen, terwijl dat bij rijtjeshuizen in een nieuwbouwwijk een tamelijk zeldzame aangelegenheid is. Het lijkt erop dat deze huizen zich willen voegen naar hun omgeving en een vroege ouderdom veinzen. Het is natuurlijk de vraag waarom een pand een jaartal mee zou moeten krijgen op de gevel. Ik vermoed dat het in pakweg de 16e en 17e eeuw een zeker aanzien gaf. Misschien werd het wel gedaan met het oog op de toekomst: kijk eens wat ze toen tot stand hebben gebracht. Nu vinden we het handig, omdat meteen duidelijk is uit welk jaar het gebouw stamt. Bespaart je een analyse van ornamentiek en stijl om een pand te kunnen dateren. Veel bedrijven hechten ook waarde aan het jaar van oorsprong en vermelden dat trots: ‘Al sinds…’. Op boerderijen en industriële architectuur uit de 19e eeuw zie je met enige regelmaat een (fors) jaartal in de dakpannen verwerkt. Is dat bijvoorbeeld 1885, dan lijkt dat jaar helemaal niet zo ver weg, veel minder ver dan 2135, waar we ons nog helemaal geen voorstelling van kunnen maken. Misschien is dan zo’n dak met jaarvermelding wel het enige dat nog boven de golven uitsteekt. Een jaartal boven de deur geeft ook een gevoel van vertrouwelijkheid, zeker als je zelf een actieve herinnering aan dat jaar hebt. Met wat oude symbolen erbij hoor je er op die manier bij, met buren van wie het huis in 1650 of 1725 is gebouwd.