Urk

Urker Wijk wijkt niet

Urk - wijk 4, nummer 3

Urk. In de zomer is er een dagelijkse veerdienst tussen het voormalige eiland en Enkhuizen. Vroeger was deze dienst zelfs de enige verbinding met het vasteland (tot de telefoon kwam). In de 14e en 15e eeuw was Urk in handen van Enkhuizen (tot 1472), in die tijd was het eiland nog katholiek. In 1660 is het in bezit van Amsterdam gekomen, die het eiland van een oeverbescherming voorzag, een vuurtoren plaatste en het protestantse geloof introduceerde (door het schenken van het ‘Kerkje aan de Zee’).

Bij een bezoek aan het eiland wilde De Balk weten hoe het zit met de straatnamen in het oude dorp en of het mogelijk is om rond het vroegere eiland te lopen.

De oude eilandgrens lopen

Voor een wandeling rond het oude eiland werd gezocht of er een kaart van de route bestaat (het ‘Rondje Eiland’). In het museum Het Oude Raadhuis op Urk werd op een vitrine een schets gevonden waarop de voormalige grens staat aangegeven. Die kan nog worden gevolgd, het hele vroegere eiland is inmiddels bebouwd (ook waar oude kaarten in het noordoostelijk deel nog ‘moeras’ aanduiden). De vorm heeft iets van een schoenafdruk, waarbij de hiel het oude dorp vormt. Aan een routekaart voor bezoekers wordt gewerkt. Tot het zover is kun je het beste zoveel mogelijk het palenscherm rond het oude eiland volgen.

Oude eilandgrens Urk op de huisige kaart
Oude eilandgrens Urk op de huidige kaart. Alles daarbuiten ligt dus in de polder.

Dubbele straatnamen

De oude dorpskern van Urk is opgedeeld in Wijken. Je woont in een van de acht Wijken, met een bepaald huisnummer, bijvoorbeeld Wijk 6-86. De Wijken worden soms aangegeven met rode cijfers, de huisnummers in zwart, zoals op bovenstaand bordje (Wijk 4-3), waarbij ‘Wijk’ wordt weggelaten. De straten hebben ook reguliere namen, maar die zijn van recentere datum. Bij het museum op Urk was niet bekend door wie die ooit zijn ingevoerd, het zal mogelijk één van de drie provincies zijn geweest waartoe Urk heeft behoord (Noord-Holland, Overijssel en nu Flevoland). In ieder geval weet het Wijksysteem van geen wijken. Waarschijnlijk zullen overheidsinstanties en hulpdiensten bij voorkeur de straatnamen gebruiken. Op Google Maps staan ze beide. Lastiger is te volgen waarom de Schoolstraat daar tevens de Vuurtorenstraat heet (in Wijk 3).

Urk: Schoolstraat, Vuurtorenstraat, Wijk 3? Wie van de drie?
Schoolstraat, Vuurtorenstraat, Wijk 3?

De boekhandel van Urk

Op Urk is 98% van de mensen gelovig (en er zijn talrijke kerkgenootschappen). Benieuwd hoe dat zich weerspiegelt in het assortiment van de lokale boekhandel. Die had in elk geval een bijzonder ruime kast met bijbels. Alle genres worden langs de christelijke meetlat gelegd, dus bestaat er ook een rubriek genaamd ‘Christelijke spanning’. Misschien dat daarin de moord net níet gepleegd wordt, omdat de dader op tijd het Licht zag.

Chr. spanning in de Urker boekhandel
Chr. spanning in de Urker boekhandel