Categorieën
Magistraal spoedbericht

De Balk #6 verschenen

Na 44 jaar een terugkeer op papier!

De Balk 6
De Balk 6

Na meer dan vier decennia is De Balk als proef weer op papier verschenen. № 6 verscheen op 7 mei 2020 en telt 8 pagina’s. Om een bepaalde traditie voort te zetten werden de ontvangers van dit nummer op onnavolgbare wijze door de uitgever bepaald.

Oude methodes, nieuwe middelen

Is er eigenlijk iets veranderd in het maken van een krantje sinds 1976?

De Balk in 1976

Vliegertouwreparatie

In 1976 werden de teksten getypt op een kanariegele portable HEMA typemachine, waarvan de zogenaamde kattedarm was gebroken (dat is de draad die de wagen verplaatst na elke aanslag). Aangezien de compacte machine niet kon worden opengeschroefd was de kast openzagen de enige manier om dit euvel te verhelpen. De vervanging bestond uit een stuk vliegertouw. Dit kwam de werking van het apparaat uiteraard niet ten goede, maar een nog grotere aanslag op de leesbaarheid vormde het feit dat er geen spaties tussen de zinnen werden geplaatst en taal- en typefouten niet werden verbeterd.

Afwrijfletters

Voorbeeld van een kop gemaakt met afwijfletters.
Een kop gemaakt met afwrijfletters in het eerste nummer van De Balk. Daarbij stonden twee formaten ter beschikking. De getallen met de maataanduiding naast de kop stonden ook op het afwrijfvel.

Voor de koppen in de eerste krantjes werden afwrijfletters gebruikt, of woorden uit kranten geknipt en met plakband (!) vastgeplakt. Ook werden stempels gebruikt. Later werden bladzijden uit een boek met letterproeven van Lettergieterij Tetterode gekopieerd, waaruit losse letters werden gesneden met een ratelmesje. Door het kopiëren werden de letters vaak wat minder zwart, soms werden die bijgewerkt met een Rotring pen (en dat ging niet altijd goed). De losse letters werden tot koppen geplakt met rubbercement.

Tipp-Ex correctievloeistof

Er was niet veel illustratiemateriaal beschikbaar en er moest worden gewerkt met de beperkingen van zwart-wit. Plaatjes werden uit kranten, tijdschriften en soms zelfs boeken geknipt. Foto’s waren een verhaal apart. Alleen gerasterde foto’s uit kranten leverden op de eerste Xerox machines een acceptabel resultaat op. Snijranden vormden zwarte randjes door de belichting van de kopieermachine, wat kon worden voorkomen door deze met Tipp-Ex correctievloeistof te bewerken.

De Balk № 1, januari 1976 • 7 enkelzijdige pagina’s gekopieerd in zwart/wit, plus een zwart omslag. Printkosten: 40 cent per exemplaar, verzendkosten 60 cent. Totale kosten per exemplaar ƒ 1,- (nu ongeveer € 1,25). Gemaakt in ongeveer twee weken.

De Balk in 2020

Affiniteit met opmaak

Voor № 6 is voor het eerst gebruik gemaakt van het computerprogramma Affinity Designer, een soort Illustrator. Dat is niet het meest geëigende middel voor dit doel, daarom zal bij № 7 voor Affinity Publisher worden gekozen. Als font voor de broodtekst diende de klassieker Baskerville.

Irrationeel pad

Als kopletter werd de Oswald gebruikt in verschillende varianten en voor bepaalde doeleinden de Gill Sans. Voor de lay-out is zo’n beetje de oorspronkelijke De Balk aangehouden, maar meer als werkwijze dan als exacte kopie. Die werkwijze volgde een tamelijk irrationeel pad, waarbij eerst de kop werd geplaatst en dan maar werd gekeken hoe of de rest zo’n beetje zou gaan passen.

Proefdruk noodzakelijk

Het grote verschil met toen zijn de kleurenillustraties. Voor dit nummer is regelmatig gebruik gemaakt van een 20 jaar oude Epson scanner, die nog steeds prima werk levert (en software-updates ontvangt, hulde!). Bij het vormgeven van № 6 is het op twee plaatsen (p. 4 en 5) fout gegaan met de volgorde van de lagen. Hierdoor ligt een vlak bijvoorbeeld over een tekst in plaats van andersom (dit is gecorrigeerd in de huidige pdf). Een proefafdruk maken is ook in 2020 geen overbodige luxe.

De Balk № 6, mei 2020 • 8 pagina’s gedrukt in kleur, digitale print. Drukkosten € 1,42 per exemplaar, verzendkosten € 3,25. Totale kosten per exemplaar: € 4,67 (ongeveer ƒ 4,- in 1976). Gemaakt in twee dagen.

Onderwerpen De Balk #6
Onderwerpen in De Balk #6