U/V

Gevelsteen 'In de Turckse slaef' Gevelsteen 'In de Turckse slaef'

De letters u en v waren in de middeleeuwen onderling uitwisselbaar. In het Latijn was er geen verschil tussen de twee, en sommige Latijnse grammatica’s verwijzen naar v als “medeklinker u”.

Een mooi voorbeeld van deze uitwisselbaarheid is terug te vinden in twee Amsterdamse gevelstenen op steenworp afstand van elkaar. ‘De Tvrkse slaef’ (zie boven) is te vinden in de gevel van een pand uit 1938 (ongeveer op de oorspronkelijke plek) aan de Nieuwe Batavierstraat, terwijl om de hoek, op de Oude Schans, ‘Koonig Dauid’ (hieronder) prijkt in de wand van een schoolgebouw.

Konig-Dauid
Konig Dauid

In het verlengde hiervan: de ‘w’ is een dubbele u/v, maar ook het latere ‘uw’, zoals hier in ‘De gekroonde paw’. Pauw werd eerder ook gespeld als pau, pawe, pauwe, pou(w) (Afrikaans), paeu (zie etymologiebank.nl).

Paw
De gekroonde paw

Ook wel aardig in dit verband is een citaat uit ‘Lijmen’ van Willem Elsschot:

PIERRE LAUWEREYSSEN
Forgeron.
Fabrique d’acensevrs.


Een van de e’s was zo goed als onzichtbaar en de u van ascenseurs was in de vorm van een v geschilderd, zoals bij onze vaderen gebruikelijk was.